Sadi ÖZDEMİR

Yeni İhale Yasası, sadece AKP Lideri Recep Tayyip Erdoğan'ı değil, Türkiye'de yerleşik yabancı sermayeli şirketleri de rahatsız etti. Türk Fransız Ticaret Odası Yönetim Kurulu Üyesi Eşref Hamamcıoğlu, ‘‘Yasa Türkiye'de yerleşik olana da yabancı muamelesi istiyor, bu önümüzü kesiyor’’ dedi.

AVRUPA Birliği'ne (AB) uyum için önceki hükümet tarafından çıkarılan, 4734 Sayılı Devlet İhale Kanunu Türkiye'deki yerleşik yabancı sermayeye büyük darbe vuracak. Kanun yerli firma tanımını sermayedarın T.C. vatandaşı olmasına bağladı.

Yeni hükümetin değiştirmek istediği ancak, kamuoyundaki tepkiler üzerine uygulamaya aldığı Devlet İhale Kanunu'na göre eşik değerler altında kalan tüm ihalelere sadece yerli firmalar girecek. Eşik değerler üstünde kalan ihalelerde ise yerlilere yüzde 15 avantaj tanınacak. Kanunda ihale için ‘yerli istekli’ tanımı ‘‘T.C. Vatandaşı gerçek kişiler ile bu gerçek kişilerin oluşturduğu tüzel kişilikler’’ şeklinde yapılıyor.

Türkiye'deki en çok yerleşik yabancı sermayenin temsilcisi konumundaki Türk Fransız Ticaret Odası'nın Yönetim Kurulu Üyesi ve Fransız sermayeli Sodexho'nun CEO'su Eşref Hamamcıoğlu, ‘‘Bu tanım mutlaka değiştirilmeli. Hükümet kanunda bazı değişiklikler yapacakmış; bu maddede de aynı anda düzeltilmeli. Aksi takdirde doğrudan yabancı yatırımlar büyük bir haksız rekabetle karşılaşır ve bırakın ülkeye sermaye girişinin ülkeden sermaye kaçar’’ dedi.

Fransız sermayesi ile 10 yıl önce kurulan Sodexho'dan örnek veren Hamamcıoğlu şöyle konuştu:

‘‘Mesela Sodexho 1992'de Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre Hazine'den alınan izinlerle, yüzde 100 yabancı sermaye ile kuruldu. Hizmet sektöründe faaliyet gösteriyor ve cirosunun yüzde 35'ini kamu kuruluşlarından yapıyor. Yeni kanun 2300 kişinin çalıştığı Sodexho'yu yerli firma olarak tanımıyor. Biz bu durumda eşik altında kalan ihalelere hiç giremeyeceğiz, eşik üstünde kalan ihalelerde de yüzde 15 civarında dezavantajlı olacağız.’’

HERŞEYİMİZ YERLİ

Hamamcıoğlu, 10 yılda 55 bin yumurta, 30 bin ton tavuk, 13500 ton et, 25 binton domates, 18 bin ton süt servis ettiğini belirterek, ‘‘Bu kanuna göre, tavukların, ineklerin bu ülkeden olması, çalışanların Türk olması, kısaca; Sodexho'nun bu ülkede yerleşik firma olması ve ülke ekonomisine katkı sağlaması hiç bir anlam taşımıyor’’ diye konuştu. Hamamcıoğlu, kanundaki bazı maddelerin nasıl olupta dikkatten kaçtığını anlayamadıklarını, bu haliyle uygulamaların da AB mevzuatına uyum değil aykırılık teşkil edeceğini savundu.

İhale Kanunu'nda yer alan yerli yabancı ayrımı toplu-birleşik olarak sunulması gereken bazı mal ve hizmetlerin de bölünmesine ve dolayısıyla imkansızlaşmasına

yol açacak. Herhangi bir yabancı firma mal bedeli olarak eşik değerin üstünde olan bir ihaleyi kazanırsa, şartname gereği bu mal ile birlikte verilmesi gereken destek hizmeti ayrıca ihale edilecek ve o ihaleye de büyük ihtimalle mal temini hizmetini verecek firma katılamayacak.

Yabancılar geç uyandı

Eski ve yeni hükümet ile Türkiye'deki yabancı sermaye adına sık sık temas kuran Yabancı Sermaye Derneği (YASED) başta olmak üzere bütün yabancı sermaye temsilcilerinin kanundaki ‘yerli tanımını’ birkaç gün önce fark ettiği ortaya çıktı. Yabancılar şimdi kanundaki bu yerli tanımının değiştirilmesini istiyor.