|
İZMİT'in merkezinde tarihi bir saat kulesi vardır. O kuleyi İzmit'e yolu düşen herkes bilir.
O kulenin hemen arkasında Sultan Aziz'in yaptırdığı ‘‘Av Köşkü’’ vardır.
Bu köşk, yüksek duvarlarla çevrili, dantel gibi işlenmiş büyük demir kapısı olan tarihi bir bahçenin içindedir.
Köşkün Sultan Aziz'in yaptırmış olmasından çok daha önemli yanı, Mustafa Kemal'in cumhuriyeti ilanından 9 ay önce Türk basınının en ünlü kalemleriyle burada buluşup saatlerce Türkiye'nin geleceğini tartışmasıdır.
Tarihimize ‘‘İzmit Basın Toplantısı’’ olarak geçen bu toplantı, 16 Ocak 1923 yılında yapılmıştır.
17 Ocak sabaha karşı sona eren toplantıya Velid Ebuzziya, Ahmet Emin Yalman, Falih Rıfkı Atay, Suphi Nuri İleri, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, İsmail Müştak Mayakom ve İzmitli gazeteci Kılıçzade Hakkı Bey katılmıştır.
Toplantıda ayrıca Gazi'nin en yakın dava arkadaşları Dr. Adnan Adıvar, Halide Edip Adıvar ve Kızılay Başkanı Hamit Bey de hazır bulunmuştur.
O tarihte Kurtuluş Savaşı kazanılmış, ancak henüz devlet kurulmamıştır.
Mustafa Kemal, Kurtuluş Savaşı'na destek veren İstanbul basınının bu yürekli kalemlerine kafasında tasarladığı devlet modelini ve düşündüğü devrimleri anlatmayı ve onlarla bu konuları tartışmayı amaçlamıştır.
* * *
Saatlerce süren bu çok önemli toplantıda, Ankara'nın başkent olması, hilafetin kaldırılması, Meclis'te bir parti kurulması, kadınlara seçme ve seçilme hakkının tanınması, Latin harflerinin kabul edilmesi gibi konular masaya yatırılmış ve enine boyuna tartışılmıştır.
Mustafa Kemal toplantıyı muhataplarına şu soruyu sorarak açmıştır:
- Hilafet kaldırılsın mı, kaldırılmasın mı?
Bu, kurulacak devletin niteliğini belirleyecek en temel sorudur.
Salonda önce derin bir sessizlik olmuş, sonra Mustafa Kemal'in ısrarlı bakışları sonunda gazeteciler görüşlerini açıklamışlardır.
Toplantıya katılanların hemen hepsi hilafetin kaldırmamasından yana görüş bildirmişlerdir.
Çünkü o sırada böyle köklü bir değişimi hiçbiri göze alamamaktadır.
Mustafa Kemal görüşleri dinledikten sonra kararlı bir sesle şöyle der:
- Yanılıyorsunuz. Bu ülkede hilafet kaldırılacaktır.
Mustafa Kemal öteki konularda da aynı taktiği uygulamış, önce gazetecilerin görüşlerini aldıktan sonra kendi düşüncelerini onlara uzun uzun anlatmıştır.
Saatler süren toplantı sonunda laik cumhuriyetin fotoğrafı ortaya çıkmış ve yapılacak reformlarla cumhuriyetin taçlandırılması görüşü benimsenmiştir.
‘‘İzmit Basın Toplantısı’’ modern Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin doğum öncesi en önemli konsültasyonu olmuştur.
* * *
Bu çok önemli toplantıyı 1990 yılında mercek altına alan Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti, 16 Ocak'ı ‘‘Basın Onur Günü’’ ilan ederek her yıl tören yapmaktadır.
Bu yılki törene konuşmacı olarak çağrıldım ve tarihimizin gölgede kalan bu çok önemli toplantısını sizlere de duyurmak istedim.
Bizde bilimsel araştırmalar önemsenmediği için hemen her konuda ama özellikle de tarih alanında birçok olay flu kalmaktadır.
Bu toplantının Mustafa Kemal'in emriyle 4 kátip tarafından tutulan zabıtları Meclis arşivlerindedir.
Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti bu zabıtları da bulmuş çıkarmış.
Şimdi bunlar titizlikle günümüz Türkçesi ile yeniden kaleme alınıyor.
Yakında kitap haline getirilerek yayınlanacak.
Bu kitap tamamlandığı zaman ‘‘İzmit Basın Toplantısı’’ bir daha unutulmamak üzere tarih kütüphanesindeki yerini alacak. |
