Olası Irak operasyonu konusunda ABD'nin Türkiye'ye ilettiği taleplerin Cumhurbaşkanı'nın başkanlığında yapılan toplantılarda gözden geçirildiğini ve belirlenen yanıtların ABD tarafına iletildiğini belirten İldem, şunları söyledi:

ABD İZNİMİZLE KEŞİF YAPIYOR

"Türkiye'nin kararsız olduğu yönündeki yorumlar, gerçeği yansıtmamaktadır.

ABD'nin taleplerinin kimilerine, herhangi bir yükümlülük altına girmeksizin, bütünüyle olasılık planlaması çerçevesinde olumlu yanıt verildiği bilinmektedir. Çeşitli üs, havaalanı ve limanlardaki keşif çalışmaları, tarafımızdan verilen izin uyarınca yürütülmektedir.

MECLİS BU AŞAMADA KARAR ALAMAZ

ABD'nin kimi talepleri ise Anayasamız'ın 92. maddesinin aradığı uluslararası yasallık çerçevesinde, TBMM'nin bir karar almasını gerektirmektedir. ABD yönetiminin henüz almadığı bir kararı ilgilendiren bir durum hakkında, BM Güvenlik Konseyi'nin askeri bir operasyon başlatılmasına olur verecek ikinci bir kararının yokluğunda TBMM'nin bu tür bir karar almasındaki güçlüğü bilinmektedir.

TÜRKİYE'NİN KATKISI SINIRLI OLUR

Doğal olarak uluslararası yasallık koşulu karşılansa da, Irak halkıyla köklü tarihi bağlara sahip komşu bir ülke olması ve bölgedekikonumu nedeniyle, Türkiye'nin böyle bir operasyona sağlamayı  düşüneceği katkıların bir sınırı olacağını öngörmek, gerçekçiliğin gereğidir."

Türkiye'nin bu tutumunun ABD yönetimince de anlayış ve takdirle karşılandığını kaydeden İldem, "Biz, bölgedeki istikrarı bozmayacak, barışcı bir çözümün desteklenmesinden yanayız. Her durumda ulusal çıkarlarımız öncelikle gözönünde tutularak, uluslararası çıkarlar da gözetilerek davranılacaktır" dedi.

İldem daha sonra gazetecilerin sorularını yanıtladı. İldem'e yöneltilen sorular ve yanıtları şöyle:

İstanbul'da bir toplantı yapılması öngörülüyor ve bir deklarasyondan söz ediliyor. Toplantıda bu çabalar nasıl değerlendirildi?

Sayın Başbakanımızın geçtiğimiz günlerde bölgedeki ülkelere ziyaretleri söz konusu olmuştur. O ziyaretler sırasında Türkiye'nin böyle bir girişimi üstlenmesinin yararlı olacağına karar verilmiştir. İlgili ülkelerin başkentlerindeki büyükelçilerimiz, gerekse Uğur Ziyal'in ilgili ülkelerin elçilerini davet ederek, açıklamayla ilgili temaslar gerçekleştirilmiştir. İlgili ülkelerin tutumlarına ilişkin netlik sağlandıktan sonra toplantının formatı netlik kazanacaktır. Bu konu toplantıda gündeme gelmiştir.

Barışçı çözüm için Türkiye'nin bir formülü var mı?

Türkiye'nin ilgili ülkelerle yürütmekte olduğu bu çalışmalarla ilgili size açıklayıcı bilgi sunmama olanak yok. Ancak Türkiye, barışçı yöntemlerin henüz tüketilmediğine inanmaktadır. Bölge ülkelerinin barışçı çabalara destek vermesini istemektedir. Bu yeni bir tutum değil, zaten ABD'nin de söyleyegeldiği şey barışçı çözümün tercih edildiği yönündedir. Ve ABD de, Türkiye'nin girişimlerinden haberdardır.

Olası bir operasyon durumunda NATO'dan destek istenecek mi?

Türkiye'nin ilgili ülkelerle yürüttüğü danışmaların bir parçası olan bu konuda size çok açıklayıcı bir bilgi sunmak uygun da değil, buna olanak da yok. Ancak Türkiye, henüz barışçı yönemlerin tümünün tüketilmediği inancını taşımaktadır. Tüm tarafların sağduyuyu elden bırakmadan barış çabalarına destek vermelerini, barışa fırsat tanımalarını istemektedir. Yaptığımız bundan ibarettir. Yani burada söz konusu olan herhangi bir tutuma karşı yeni bir tutum gelişirmek değil. Zaten ABD'nin de hep söyleyegeldiği şey, barışçı bir çözümün tercih edildiği yolundadır. ABD de bu çabalarımızdan haberdardır.

Bu zirvenin, ABD Genelkurmay Başkanı'nın ziyaretiyle bir ilgisi var mı?

Bu toplantının, söz konusu ziyaretle hiz bir ilgsi yoktur. ABD tarafı da bu ziyaretin tamamen askeri ve teknik mahiyette olduğunu belirtmektedir. Nitekim. ABD Genelkurmay başkanının programını da bakıldığında, askeri temaslarla sınırlı kaldığı görülmektedir. Bugünkü toplantının bu ziyaret öncesine rastlaması tamamen tesadüftür, hiç bir bağlantı bulunmamaktadır. Bugünkü toplantı ise devletin en üst katında siyasi bir değerlendirmenin yapıldığı bir toplantıdır.

Irak'a üst düzeyde başka bir ziyaret öngörülüyor mu?

Üst üdzeyde bir ziyaret öngörülmemektedir. Irak yönetimine biz çeşitli kereler mesajlarımızı hiç bir duraksamaya yer bırakmayacak şekilde ilettik. Karşı karşıya kaldığımız sorunun çözülmesinde Irak yönetimine büyük görevler düşmektedir. Bu konudadaki uyarılarımızı iletmeye devam ederiz.

ABD Türkiye'nin korunması için NATO'ya başvurdu. Türkiye böyle bir destek isteyecek mi?

İş o noktaya varırsa, Türkiye'nin birtakım olasılıkları göz önünde bulundurması gerekecektir. NATO müttefikliğimiz de göz önünde bulundurulduğunda, bu olasılıklarda NATO'yu da dikkate almak fazla yanlış bir hareket olmaz.

"Uluslararası yasallık karşılansa bile katkımız sınırlı olacaktır", dediniz. Türkiye'nin operasyona destek konusundaki kırmızı hattı nedir?

Türkiye, bir bölge ülkesidir. Hem bölge ülkeleriyle hem komşusu Irak halkıyla köklü tarihi bağları bulunmaktadır. Türkiye'nin bölge ülkesi olması nedeniyle oynadığı bir rol ve işgal ettiği bir konum vardır. Bütün bunları göz önünde bulundurduğumuzda, Türkiye'nin olası
bir askeri operasyona vereceği destekte sınırlar vardır. Bu sınırlar hem Irak'la olan tarihi ve köklü bağlarımızdan hem de bölgedeki rol ve konumumuzdan kaynaklanmaktadır.

ABD'nin NATO'ya yaptığı başvurunun kabul edilmesi durumunda olası bir operasyonda Türkiye'deki üsler otomatik olarak mı kullanılabilecek mi?

Hayır, zannetmiyorum. NATO,destekleyici bir işlev üstlenebilir. Ancak bunu NATO operasyonu olarak algılayacağımız bir noktaya işin varacağını zannetmiyorum.