İstanbul Defterdarlığı verilerine göre, Türkiye bütçe gelirlerinin 3'te birini, vergi gelirlerinin yüzde 41.7'sini sağlayan İstanbul, kişi başına milli gelirde Türkiye ortalamasının üzerinde gelire sahip bulunuyor.

İstanbul'da elde edilen gelirde yüzde 30.3 payla ticaret birinci, yüzde 28 payla sanayi sektörü ikinci ve yüzde 14.7 ile ulaştırma ve haberleşme sektörü üçüncü sırada yer alıyor. Bu üç sektörün ilin toplam milli hasılasının içindeki payı ise yüzde 73.

Kişi başına milli gelirde ise 1998 yılında Türkiye'de ortalama 3 bin 176 dolar olan milli gelir İstanbul'da 4 bin 658 dolar olarak gerçekleşti. 1999 yılında kişi başı milli gelir Türkiye genelinde 2 bin 847 dolara gerilerken İstanbul'da 4 bin 135 dolar olarak gerçekleşti. 2000'de 2 bin 941 dolar olan kişi başı milli gelir İstanbul'da 4 bin 416 dolar oldu.

VERGİ GELİRLERİNİN YÜZDE 41'İNİ SAĞLIYOR

Vergi gelirlerinde de İstanbul ağırlığını koruyor. Yılın ilk 8 ayında Türkiye vergi gelirleri toplamı 36 katrilyon 480 trilyon 635 milyar lira iken İstanbul tek başına 15 katrilyon 219 trilyon 389 milyar lira vergi geliri elde etti.

Bu rakamlarla İstanbul vergi gelirlerinin Türkiye vergi gelirleri içindeki payı yüzde 41.7 olarak gerçekleşti. İstanbul dışındaki tüm illerin payı ise yüzde 58.3'te kaldı.

İstanbul 15.2 katrilyon vergi geliri elde ederken, Kocaeli 6.9, Ankara 5.9, İzmir 2.7, Bursa 1.1 katrilyon lira vergi geliri elde etti. Böylece İstanbul'dan toplanan vergi, kendisinden sonra gelen ilkbeş ilin vergi gelirleri toplamına yaklaşıyor. 

Aynı dönemde Türkiye bütçe gelirlerinin yüzde 33.7'si İstanbul'dan sağlandı. Bütçe giderlerinde ise İstanbul'un payı, sağladığı gelirin yaklaşık altıda biri kadar yüzde 5.48 gibi düşük bir düzeyde kaldı. 

Elektrik enerjisi tüketimine bakıldığında da 2000 yılı rakamlarına göre, 18 milyar 275 milyon 415 bin kilovatsaat enerji tüketimiyle İstanbul'un Türkiye'de üretilen elektriğin yüzde 20'lik kısmını  tükettiği görülüyor. Bu tüketimden en yüksek payı büyük sanayi kuruluşları alıyor.   

İstanbul'dan yapılan 16 milyar 821 milyon dolarlık ithalat ve 14 milyar 781 milyon dolarlık ihracat rakamları da Türkiye'nin toplam ithalat ve ihracatının yüzde 40'ını oluşturuyor.
Türkiye'de bulunan kara taşıtlarının Temmuz 2002 itibariyle yaklaşık yüzde 17'si İstanbul ilinde trafiğe çıkıyor. Ülke genelinde 7milyon 402 bin 106 taşıt varken, İstanbul'daki kara taşıtlarının sayısı 1 milyon 232 bin 885'e ulaştı.

5 MİLYON İNSAN HAREKET HALİNDE

10 milyonu aşan nüfusuyla dünyada 101 ülkeyi geride bırakan İstanbul'da günde ortalama 5 milyon insan hareket halinde bulunuyor. 

Bunun 2.6 milyonu İETT ve özel halk otobüsleriyle, 126 bini banliyö trenleriyle 1.1 milyonu minibüs ve servislerle, 330 bini raylı sistemle, 650 bini özel araçlarıyla köprülerden ve 200 bini deniz yoluyla Boğaz'dan geçiyor.

5 milyonluk nüfus sirkülasyonunu karşılamak üzere karada hareket eden 2 bin 512 adet İETT otobüsü, 1.302 adet özel halk otobüsü, 33 bin özel minibüs, 6 bin ticari minibüs, 17 bin 500 taksi, 1.590 dolmuş taksi, Sirkeci-Halkalı arası 27 kilometrelik Haydarpaşa-Gebze arası 44 kilometrelik banliyö hatları, Taksim-4.Levent arası 8.5 kilometrelik İstanbul metrosu, Aksaray-Yenibosna arası 17.7 kilometrelik hafif metro, Eminönü-Zeytinburnu arası 10.8 kilometrelik çağdaş tramvay işletiliyor.

Deniz ulaşımında ise Türkiye Denizcilik İşletmeleri'ne bağlı 50 yolcu gemisi ve 25 araba vapuru ile günlük ortalama 160 bin yolcu, 11 bin araç taşıması, İstanbul Deniz Otobüsleri tarafından günlük ortalama 15 bin yolcu taşıması, özel deniz motorlarıyla 25 bin yolcu taşıması yapılıyor. Boğaziçi ve Fatih Sultan Mehmet köprülerinden her iki yönde günde ortalama 326 bin araç geçiş yapıyor ve geçiş yapanlar içinde özel otomobiller yüzde 85 ile en fazla paya sahip.

Deniz yolcu taşımacılığının yüzde 76'sı TDİ gemileriyle, yüzde 11'i İDO'nun deniz otobüsleriyle, yüzde 13'ü özel motorlarla yapılıyor. (aa)