Dünya tırmanma şampiyonları olan Geko kertenkelelerinin bu sırrı çözüldü: Ayaklarındaki milyonlarca yapışkan kıl atomik bir çekim kuvveti oluşturarak Geko’ların, ıslak ve parlak dik düz camdan bile düşmesini önlüyor. Amerikalı bilim adamları şimdi çok güçlü yapıştırıcı türü üretebilmenin peşinde.

Geko kertenkelelerinin yapışkan ayakları aslında eskiden beri bilinmekte. Aristo daha İ.Ö. 4.yy’da bile onların yerçekimine kafa tutan bu yapışma yetisine hayran kalmıştı. Tek bir parmakla bile kendi ağırlığını kaldırabilen kertenkele, kaygan cam üzerinde bile kolayca istediği her yöne hareket edebiliyor.

Cam üzerinde yürür

Portland’daki Lewis and Clark College kurumundan biyolog Kellar Atumn ve ekibinin Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımladığı raporda, elde edilen sonuçlar sayesinde çok güçlü kuru bir yapıştırıcının üretilebileceği bildirilmekte.

Geko, parlak cam üzerindeki sorunsuz hareket yetisini parmaklarındaki milyonlarca kılcığa borçlu. Her kıl ucu ise, spatulae olarak adlandırılan binlerce uca ayrılmakta. Atumn ve ekibinin iki yıl önce Nature dergisine bildirdikleri gibi, sadece 200 nanometre boyutundaki kılcıklar zayıf moleküller arası kuvvetler sayesinde yüzeye yapışmakta.

‘Van-der-Waals’ olarak bilinen kuvvetler, birbirine yaklaşan atom ya da moleküllerin arasında meydana geliyor. Ve elektronların asimetrik dağılımı sayesinde oluşan çekim aslında normalde son derece zayıftır. Fakat daha büyük alanlar yoğun bir biçimde üst üste geldiği takdirde, güçlü bir yapışma etkisi oluşabiliyor.

Daha önceki deneyler Geko ayağının tam da bu fenomeni yerine getirdiğini göstermişti. Ancak bilim adamları suya bağlı hidrofil çekim gücünü çözememişlerdi.

Yapışkan üretimi

Yeni bir deney sayesinde şimdi bunu da buldular. Sonuçlar yapışma konusunda ‘Van-der-Waals’ kuvvetlerinin etkili olduğunu gösteriyor. Araştırmacılar hipotezlerini Tokee olarak da bilinen güney Asya Geko’suyla kanıtladılar. Çalışma sırasında Tokee kertenkelesi, suyu çeken ve dışarı atan iki farklı zemin üzerinde yürütüldü. Kertenkelenin ayakları her iki yüzeyde de eşit olarak yapışık kaldı. İşte bu sonuç da Van-der-Waals kuvvetlerinin gerçekten de etkili olduğunu gösteriyor.

Yapışma sırasında en önemli rolün parmaktaki kıl yapısının oynadığını fark eden araştırmacılar aynı yapıyı iki farklı malzeme üzerinde taklit ettiler. Polyester ve silikondan üretilen daha basit nanoyapılar, tıpkı kertenkele ayağına benzer bir biçimde yapıştı.

Bilim adamları kertenkelenin yapışma yetisini örnek alarak üretilecek yapışkan bir bandın kuru olacağı gibi kendi kendini de temizleyebileceğini tahmin ediyorlar. Ve bu tür bir yapıştırıcının sulu ve basınçlı ortamda da işe yarayacağını düşünen araştırmacılar geliştirilmiş bir türünün ilerde uzayda da kullanılabileceğini umuyorlar.