Çiğdem TOKER ANKARA

Enflasyon muhasebesi nedeniyle, 1.7 katrilyon lira vergi kaybına uğrayacağını hesaplayan Maliye Bakanlığı, bu açığın kapatılabilmesi için gelir getirici yeni önlemleri tartışıyor.

GELECEK yıl uygulanmaya başlayacak enflasyon muhasebesi nedeniyle, bu yılın rakamlarıyla 1.7 katrilyon lira vergi kaybına uğrayacağını hesaplayan Maliye Bakanlığı, bu açığın kapatılabilmesi için gelir getirici yeni önlemleri tartışmaya başladı.

1.7 katrilyon liralık vergi açığı; enflasyon muhasebesi için seçilecek model ile 2003 yılı enflasyon beklentileri doğrultusunda revize edilecek. Bu durumda kaybın, 2 katrilyon lirayı çok aşması bekleniyor.

2003 yılında, ayrıca hayat standardı esasının da kalkacak olması nedeniyle, sözkonusu açık daha yüksek tutarlara ulaşacak.

Bu tabloya ek olarak; Uluslararası Para Fonu (IMF) ile varılan mutabakat gereği, 2003 yılı için yüzde 6.5 olarak belirlenen faiz dışı fazla hedefinin aynen muhafaza edilmesi, Maliye'yi ‘yeni vergi’ açmazıyla karşı karşıya bıraktı. Faiz dışı fazla hedefinin taşıdığı kritik önemin, daha fazla gelir toplama ihtiyacını arttırdığı belirtiliyor.

‘Yeni vergi’ nin telaffuz edilmesinin kitlelerde yol açacağı tepki nedeniyle, bu konuda çalışmalar sessiz sürdürülüyor.

O KRİTİK CÜMLE

Maliye Bakanlığı'nın, yeni vergi tartışmasında ‘meşruiyet’ dayanağı olan en sağlam argümanı, hükümetin de onay verdiği ve Ekim ayında TBMM'ye sunulacak olan ‘Vergi Sisteminin Geliştirilmesi Stratejisi’ metninde yer alan ifade oluşturuyor. Strateji metninde yer alan ifade şöyle:

‘‘Bu düzenlemelrde ana sınırlayıcı unsur, her koşulda yılla itibariyle program ve bütçede öngörülen gelir hedeflerinin gerçekleştirilmesi olacaktır. Bu nedenle, gelir azaltıcı düzenlemeler, kaybı telafi edececk gelir arttırıcı bir başka düzenlemeyle yürürlüğe girecek, ya da telafi edecek bir kaynak bulunmadığında hiç yürürlüğe girmeyecektir.’’

Bu arada Strateji'deki ‘telafi edecek bir kaynak bulunmadığında hiç yürürlüğe girmeyecektir’ ifadesinden hareketle, ‘Enflasyon muhasebesi ertelenebilir mi?’’ ihtimali de değerlendirmeye alındı. Ancak bu konuda hükümet düzeyinde kamuoyuna verilen taahhüt nedeniyle, gerek iç piyasalarda gerekse uluslararası finans ve yatırım çevrelerinde yaratılmış olan beklenti gözden uzak tutulmuyor.

EKİM'DE SUNULACAK

Enflasyon muhasebesine ilişkin düzenleme, TBMM'ye Ekim ayında sunulacak pakette yer alacak. Aynı pakette, vergi istisna ve muafiyetlerini kaldıracak, yatırım indiriminin kapsamını daraltacak, özel gider indirimini kaldıracak, gelir vergisi tarifesini yeniden düzenleyecek, faiz ve benzerei gelirlerdeki vadeye bağlı stopaj uygulamasına son verecek kanun değişiklikleri de yer alacak.

Cep'te vergi uzatılacak

VERGİ sisteminde, köklü değişikliklere yol açacak düzenlemelerin bazıları, gelirleri arttıracak nitelik taşıyor. Sözgelimi, başta serbest bölgeler olmak üzere, vergi istisna ve muafiyetlerinin kaldırılması ve A tipi yatırım fonuna stopaj konulacak olması nedeniyle gelirde artış bekleniyor.

Buna ek olarak, bu yıl sona ereceği kanunla güvence altına alınmasına rağmen, Marmara Depremi'nden sonra getirilen Özel İletişim ve Özel İşlem vergileri bu yıl da sona ermeyecek. Ancak gelir getirici görünmesine rağmen yeni düzenlemelerle sağlanacak gelir, enflasyon muhasebesinden kaynaklanacak vergi açığını kapatmaya yetmiyor.


2003'te neden vergi açığı çıkacak?

2003'de geçilecek olan enflasyon muhasebesi, ‘yokluğu vergi adaletsizliğine yol açıyor’ gerekçesiyle, iş dünyasının çok uzun süredir talep ettiği bir düzenleme. Enflasyon muhasebesinin olmadığı bir vergi düzeninde, özkaynakla çalışan şirketler büyük zarar görürken, kredili çalışan şirketler için avantaj halinde geldi.

Enflasyon muhasebesi, işletmeler açısından enflasyon karşısındaki değerlerin düzeltilmesine olanak verirken, reel karın vergi matrahı olarak belirlenmesine yol açıyor. Enflasyon muhasebesi, bugüne kadar yüksek enflasyon karşısında, özkaynağı erimesine karşın yüksek vergiler ödemek zorunda kalan şirketler için ‘daha az vergi ödemeleri’ sonucunu getirecek. Bu durum da bugüne kadar vergi tahakkukunda yüksek enflasyon unsurunu dikkate almadan vergi toplayan Maliye için kayıp anlamına gelecek.