Türkiye'nin inek başına yıllık süt verimini 1.5 tondan 7 tona yükseltecek ‘‘Türk Holstein’’i projesinde, damızlık boğalarla döllenen inekler yavrulama aşamasına geldi. Proje ile en iyi 200 ‘şampiyon boğa’’ seçilecek.

TÜRKİYE'de süt verimini artırmaya yönelik hayvan ıslahı çalışmaları kapsamında uygulanmasına başlanan ‘‘Döl Kontrolü Projesi’’ sonucunda, ilk parti hayvanlar yavrulama aşamasına geldi. Proje sonucunda, yavruların süt verimine göre, en iyi verim artışını sağlayan boğalar belirlenecek. ‘‘şampiyon boğa’’ olarak adlandırılan bu boğalardan, hayvan ırkının ıslahı için uygulanan suni tohumlama hizmetlerinde yararlanılacak ‘‘en iyi 200 boğayı’’ belirlemeye yönelik proje sonucunda, ıslah çalışmaları ile ineklerde süt veriminin 1.5, 2.5, 4.5 tondan, 7 tona kadar çıkarılması hedefleniyor. Türkiye'nin ilk şampiyon boğasının da 2004 yılı sonunda ortaya çıkacağı belirtiliyor.

Türkiye'deki hayvanların süt verimini artırmak, Holstein ırkı ineklerin ırksal özelliklerini iyileştirmek üzere, 1999 yılında, Damızlık Sığır Yetiştiricileri Merkez Birliği (DSYMB) ile birlikte ‘‘döl kontrolü’’ projesi başlatıldı.

Proje kapsamında ilk olarak, Almanya'nın ‘‘şampiyon boğalarından’’ elde edilen bin doz sperma ithal edilerek, Türkiye'de soy kütüğüne kayıtlı 150 bin Holstein arasından seçilen, en iyi ırksal özellikleri taşıyan ve yüksek verime sahip bin hayvan tohumlandı. Tohumlanan bu hayvanlardan elde edilen erkek buzağılardan en iyi 50'si, İzmir- Menemen'deki Suni Tohumlama Laboratuvarı‘na alındı. Daha sonra belli kriterlere göre bu boğaların sayısı önce 32’ye, sonra 27'ye düşürüldü.

İLK ŞAMPİYON

Birinci döngüden yetiştirilen ve ‘‘Atlas, Hançer, Bahtiyar, Barış, Güçlü, Binboğa, Uğurlu, Anıl, Süvari, Baran, Atakan, Ulubat, Pamir, Şahin, Süngü, Kılıç, Ersin, Çakal, Aslan’’ gibi adlar verilen bu 27 boğadan ilk aşamada elde edilen 15 bin doz sperm, suni tohumlamada kullanılmak üzere soy kütüğü projesine kayıtlı işletmelere dağıtıldı. Söz konusu spermlerle suni olarak tohumlanan hayvanların, bugünlerde doğum yapmak üzere olduğu belirtiliyor.

Projenin ikinci aşamasında, bu yavruların süt verimleri takip edilecek ve 27 boğadan hangisinin yavrusunun daha fazla süt verdiğine bakılacak. Böylece, suni tohumlamada spermleri kullanılacak ‘‘şampiyon boğalar’’ belirlenecek.

Dünya ortalamalarına göre, döl kontrolü projesi kapsamında elde edilen 100 boğadan ancak 15'i ‘‘şampiyon boğa’’ niteliğinde bulunuyor.Bu boğalardan 10-12 yıl süreyle suni tohumlamada yararlanılabiliniyor.

Türkiye‘nin kendi damızlık boğaların yetiştirmesi ile hem damızlık hem de sperm ithalatı için ödenen milyonlarca dolardan tasarruf edilecek.

Bugün Türkiye‘de suni tohumlamada kullanılan spermaların büyük bölümünün döl kontrolünden geçmemiş boğalardan elde edildiği, bunun daverimi artırmada yetersiz kaldığı kaydedildi. İstenilen verim artışınısağlanması halinde, Türkiye'nin et, süt ve ürünleri ihraç eder hale gelebileceği belirtiliyor.