Soykırım, sistematik işkence ve tecavüz gibi insanlık suçlarına bakacak olan Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) dün Lahey'de göreve başladı. Yabancı topraklarda görev yapan kendi askerleri de yargılanır diye mahkemeye karşı çıkan ABD topyekün alarma geçti.

ABD'li bir Kongre üyesi oluşumu ‘‘haydut mahkeme’’ diye niteledi. İşte ABD'nin attığı ilk adımlar:

Kendi askerlerinin de görev yaptığı Bosna'daki Barış Gücü'nün görev süresinin uzatılmasını veto etti.

Temsilciler Meclisi, UCM'nin tutuklayacağı bir ABD'liyi kurtarmak için Bush'a güç kullanma yetkisi verdi.

ULUSLARARASI Ceza Mahkemesi'nin (UCM) kuruluşu ile ilgili Roma Sözleşmesi, ABD'nin çok sert tepkilerine karşın, dün yürürlüğe girdi. Hollanda'nın Lahey kentinde açılan UCM, kapsama açısından ilk daimi mahkeme oldu. UCM'de, devlet başkanından sıradan vatandaşa kadar herkes, sistematik cinayet, işkence, tecavüz ve seks köleliği de dahil insan hakları ihlalleriyle ilgili yargılanabilecek.

UCM, ulusal mahkemelerin yerine geçmeyecek, ancak sadece bu mahkemeler ağır suçları soruşturma ve yargılamada yetersiz kaldığında devreye girecek. UCM'nin kuruluşunu öngören Roma Anlaşması'nı imzalayan 139 ülkeden sadece 74'ü anlaşmayı onayladı. Türkiye, anlaşmayı imzalamadı. İsrail ise anlaşmayı imzaladı, ancak meclisinde onaylamadı.


ABD DOKUNULMAZLIK İSTİYOR

UCM'nin kurulması, ABD yönetimini çileden çıkardı. George Bush yönetimi, eski Başkan Bill Clinton'ın Roma Anlaşması'na imza koymasına karşın UCM'yi kesinlikle reddediyor. Daha mahkeme yürürlüğe girmeden engelleme çalışmalarına başlayan ABD, son olarak, BM Güvenlik Konseyi'nin Amerikan askerlerine UCM karşısında dokunulmazlık garantisi vermemesi durumunda, BM barış gücü operasyonlarından çekilme tehdidinde bulundu.

Tehdidin ardından ABD, Bosna'da görev yapan BM barış misyonunun görev süresinin uzatılmasını veto etti. Güvenlik Konseyi, misyonun 3 gün daha göreve devam etmesini öngören karar tasarısını oybirliğiyle kabul etti. ABD bu kez tasarı lehinde oy kullandı. ABD'nin tavır alması, BM'nin barış gücü görevini de tehlikeye attı. BM Barış Gücü'nün görev yaptığı bölgeler arasında, Kıbrıs ve Kosova da bulunuyor.


BUSH'A TAM YETKİ

ABD yönetimi, Barış Gücü'ne yönelik yaptırımlarla da yetinmedi. Temsilciler Meclisi yaptığı oylamayla, UCM tarafından tutuklanan herhangi bir ABD'liyi kurtarmak için, Başkan Bush'a kuvvet dahil her türlü imkanı devreye sokması için tam yetki verdi.

Temsilciler Meclisi'nin, ayrıca, anlaşmayı imzalayan ülkelere silah satımının yasaklanmasını içeren bir karar tasarısını da bu hafta onaylaması bekleniyor.

Karar tasarısının mimarı Cumhuriyetçi Parti'nin Teksas temsilcisi Tom DeLay, ülkesinin, bir ABD askerinin veya seçilmiş bir liderinin bu mahkemeye çıkarıldığını asla görmek istemediğini belirterek, UCM'yi, ‘‘haydut mahkeme’’ diye niteledi.

ABD'nin sert tutumu karşısında NATO büyükelçileri acil toplantı yapma kararı aldı. NATO Sözcüsü Yves Brodeur, İttifakın Bosna'daki yükümlüğünün, ABD-UCM sorunu ve diplomatik gerginlik yüzünden sapmaya uğramaması gerektiğini söyledi.


AB ELEŞTİRDİ

AB'nin yeni dönem başkanı Danimarka, ABD'nin, UCM ile ilgili anlaşmazlık yüzünden Bosna barış gücü misyonunu sona erdirme tehdidini esefle karşıladığını bildirdi. Danimarka Dışişleri Bakanı Per Stig Möller, ABD'nin bu tutumuyla, UCM'yi destekleyen ve BM barış gücünde doğrudan rol oynayan ülkelerin zor bir ikilem içine sokulduğunu söyledi.