Doğan ULUÇ / NEW YORK

Motorola ve Nokia'nın New York Eyalet Mahkemesi'nde Telsim ve Uzanlar aleyhine açtığı 3 milyar dolarlık ‘dolandırıcılık ve alacak davası’nın yargıcı Jed Rakoff, gerekçeli kararını açıkladı. Rakoff, ‘‘Bu olayda büyük çapta dolandırıcılık var’’ dedi.

MOTOROLA ve Nokia'nın, Uzanlar aleyhine çetecilikten, dolandırıcılığa kadar 13 ayrı suçlamayla açtığı davaya bakan ve ön duruşmayı, ‘Telsim hisselerinin yüzde 73.5’ini mahkeme emanetine verin' kararıyla kapatan, New York Federal Mahkemesi'nin yargıcı Jed S. Rakoff, Uzan davasında çok büyük çapta dolandırıcılık olduğunu açıkladı.

Rakoff, Uzan davasının, çete kurarak işlenen suçları kapsayan ve cezayı üç kat artıran ABD'deki ‘Dolandırıcılık, Şantaj ve Yolsuzluk Etkisindeki Örgütler Yasası’ (RICO) çerçevesinde görülmesi talebinin kabul edilme ihtimalinin yüksek olduğunu da bildirdi. Yargıç Rakoff'un bu gözlemi gerçekleşir ve Uzanlar ABD'deki davayı kaybederse, karşılarına faiz yüküyle birlikte 9 milyar doları bulan bir para cezası çıkacak.

Yargıç Rakoff, Uzanlar açısından ‘son’ anlamı taşıyan raporunda bu kadarıyla yetinmeyip, Uzanları ‘aleni sahtekarlıktan’, ‘şantajcılığa’, ‘şahitlerinin güvenilir olmadığından’, ‘Telsim’in krizden önce battığına' ve ‘dolandırıcılıklarını mahkemeye taşımaya’ kadar birçok başlık altında, ‘net ifadelerle’ suçladı.

Motorola ve Nokia'nın Uzan Ailesi aleyhine New York Federal Mahkemesi'nde açtıkları davanın ön duruşmalarını Uzan Ailesi'nde şok etkisi uyandıran bir karara bağlayan Yargıç Jed S. Rakoff, dün kararına temel oluşturan 27 sayfalık bir raporla açıkladı.

Rakoff'un açıklamasında, davalı Kemal Uzan, Cem Cengiz Uzan, Murat Hakan Uzan, Melahat Uzan, Ayşegül Akay ve Antonio Luna Betancourt'un, Motorola ve Nokia ile cep telefonu malzemeleri satış işine girdikleri, buna Uzanlar'a ait üç Türk şirketinin de dahil olduğu belirtildi.

9 MİLYAR DOLARLIK CEZA

Rakoff raporunda, Motorola ve Nokia'nın ortaya koyduğu delillerin ve şahitlerin, davayı RICO yasasına dahil etmeye yeterli olabileceğine değinilerek, Uzanların bu yasa çerçevesinde yargılanmaları ve suçlu bulunmaları halinde cezanın üç kat artacağına dikkat çekildi.

Rakoff'un açıklamasının bu bölümünde özetle şöyle denildi: ‘‘Uzanlar'ın varlıklarını başka ülkelere aktarmalarını ve sulandırarak kaçırmalarını önlemek için, Motorola ve Nokia, Uzanların New York'taki emlakları ve Telsim hisselerinin garanti olarak kullanılması yolunda ihtiyati tedbir istiyor. Altı gün süren ön duruşmaları sonunda 9-10 Mayıs 2002 tarihinde bu mahkeme davacıların ihtiyati tedbir kararı alınması talebinde haklı oldukları kararına vardı. Davacı taraf Uzanların işlediği suçların RICO (Dolandırıcılık, Şantaj ve Yolsuzluk Etkisindeki Örgütler) kapsamında olduğunu ve davanın bu çerçevede görülmesini istiyor. RICO temelde, hükümetin mağdur olarak zarar gördüğü konuları içermesine rağmen daha sonra Temsilciler Meclisi'nde yapılan bir ilave ile şantaj kurbanlarını da kapsadı. ‘Clayton Kararı' denilen bu ekleme tazminat miktarını üç misline çıkartıyor.’’

FESAT BABAYI DA KAPSIYOR

Yargıç Rakoff, Motorola ve Nokia'nın Telsim'i suçlamadığını, iddiaların Cem ve Hakan Uzan aleyhine yoğunlaştığın ancak fesat tertibinin bu isimlerle sınırlı kalmayıp, Kemal Uzan'ı da kapsadığını belirtti. Rakoff raporunda bu konudaki görüşlerini şöyle açıkladı, ‘‘Motorola ve Nokia Uzanlar'ın engellenmediği takdirde kendilerinin daha büyük zarara gireceğini ve yardım talebinde haklı oldukları yolundaki iddialarını açık şekilde ortaya koydu. Burada davalı taraf Telsim değil, hisselerin sahibi Uzanlar. Her ne kadar iddialar davalı Hakan Uzan ve Cem Cengiz Uzan'a yöneltilmiş dahi olsa bireysel fesat tertibi Uzan iş imparatorluğunun zirvesindeki babaları Kemal Uzan'ı kapsıyor.’’

Rakoff Uzanlar'ın, mahkemenin bu davayı görme yetkisine sahip olmadığı iddialarını çeşitli örneklerle çürüttükten sonra Telsim kontratlarında yer alan ‘‘Anlaşmazlık durumunda İsviçre Mahkemeleri'ne gidilir' maddesini hatırlatarak, ‘‘Davalı bireylerin çoğu New York'ta ikamet ediyor. New York araç sürücü ehliyetine sahipler. New York bankalarında hesapları var. New York'ta oturup işlerini yürütüyorlar’’ dedi.


Yargıç Rakoff Uzanlar için neler söyledi?


Büyük dolandırıcılık var.

Aleni sahtekarlık yaptılar.

Şantajdan çekinmiyorlar.

Ölüm tehdidinde bulundular.

Dolandırıcılıklarını mahkemeye taşıdılar.

Telsim, krizden önce battı.

RICO'dan yargılanabilirler.

9 milyar dolar ceza yiyebilirler.

Şahitleri güvenilir değil.


Mahkeme, ölümle tehdit ettiklerini tespit etti


New York Eyalet Mahkemesi Yargıcı Jed Rakoff raporunda, Motorola ve Nokia'nın, Telsim hisselerinin sulandırıldığını öğrendikten sonra gerçekten dolandırılıp dolandırılmadıklarını anlamak için tahkikata başladığını belirterek, ‘‘Motorloa ve Nokia, bu gelişmeden sonra Uzanların tehdite başvurarak yeni bir RICO hükmünü ihlal ettiğini söylüyor. Uzan Ailesi Motorola ve Nokia üst düzey yöneticilerinin silahla ölüm tehdidi almaları üzerine, Türkiye'de Uzanlar aleyhine ağır suç davası açtı. Motorola ve Nokia yeni bir borç ödeme takvimine razı oldukları takdirde davayı geri çekeceklerini belirttiler. Bu da Hobbs Yasası içinde klasik bir şantaj tertibine giriyor’’ dedi.


Dolandırıcılığı mahkemeye taşıdılar


New York Eyalet Mahkemesi Yargıcı Jed S. Rakoff'un raporunda yer alan müthiş Uzan gerçeklerinden biri de ‘dolandırıcılıklarını mahkemeye taşıdıkları'na yönelik tespiti içeren bölüm. Rakoff'un raporunda bu bölüm aynen şu sözlerle aktarılıyor: ‘‘Ön duruşmalarda dahi Uzanlar, taahhütlerini yerine getirme hususunda harekete geçmedikleri gibi; yanlış ifade, yapmacık mazeretler öne sürerek ‘dolandırıcılıklarını mahkemeye' taşıdılar.’’


Uzanlar, pazarları toplanıp bitirici kararlar alıyor


New York Eyalet Mahkemesi Yargıcı Jed Rakoff, Uzan Ailesi'yle ilgili şu detaylara da gerekçe dosyasında yer veriyor:

Uzanlar, pazarları toplanıp yemek yiyor.

Yemekte şirketleri hakkında kararlar alıyorlar.

Alınan kararlar, daha sonra alt düzey yöneticilere aktarılıyor.

Önemli kararlar, yönetim kurullarına danışılmadan alınıyor.

Uzanlar'ın işlerini yönetenler, şantaja varan yöntemler kullanıyor.


Şahitleri güven vermiyor


New York Eyalet Mahkemesi Yargıcı Jed Rakof, gerekçe raporunda Uzanlar aleyhine verdiği kararları verirken, gözönüne aldığı gerekçelerden birini, ‘şahitleri inanırlılık yoksunu' diyerek açıkladı. Rakoff'un raporunda bu bölüm aynen şöyle: ‘‘Mahkemenin tespitlerinde Motorola ve Noki'nın sunduğu belgeler, şahitlerinin hal, tavrı, ifadelerinde tutarlılık var. Buna karşı Uzanların şahitlerinin ‘inanırlılık yoksunluğu' rol oynadı.’’


Aleni sahtekarlık


Motorola ve Nokia'nın açtığı davaya bakan ABD'li Yargıç Jed Rakoff, Uzanlar'ın, Telsim'de yaptığı sermaye artırımı ile ‘aleni sahtekarlık' yaptıklarını belirtti. Rakoff'un 27 sayfalık raporunda bu bölüm şöyle aktarılıyor, ‘‘Uzanlar, 24 Nisan 2001'de davacılara haber vermeden özel bir hissedarlar toplantısı düzenleyerek yaptıkları sermaye artırımında, Telsim hisselerinin sayısını üçe katladılar. Bu ‘aleni sahtekarlık' davacıların garantisi olan hisselerin değerinin önemli ölçüde düşmesine neden oldu.’’


Ne ararsanız var


ABD'li yargıç Jed Rakoff'un, 9 Mayıs 2002 tarihinde Telsim hisselerinin yüzde 73.5'inin mahkeme emanetine teslim edilmesini içeren kararından sonra hazırladığı ve kararına gerekçe olan raporu şöyle başlıyor: ‘‘İş anlaşmaları kötüye gittiğinde iki taraf ‘Dolandırıldık' diyerek yakınmaya başlar. Mahkemeler bu iddiaları, itibari kıymeti ile değerlendirir. Ama burada olağanüstü bir dava var. Davalıların, ‘kanuna uygunluk dış görünüşü ardında sürekli sahtekarlık ve hile yoluyla oldukça büyük dolandırıcılık sürdürdüğü' belirleniyor.’