Genetik malzemelerimiz yüzde 98-99 benzeşmesine rağmen şempanzelerin neden bizler gibi gelişemediğine ilişkin önemli ipuçları bulundu.

Benzer kalıtım malzemesine sahip olmalarına rağmen, insan ve şempanzede neden bedensel ve zihinsel farklılıklar bulunmakta? Amerikalı, Hollandalı ve Alman bilim adamlarından oluşan bir araştırma grubu bu soruyu yanıtladı. Araştırmacılar insan ve şempanzede, kalıtım verilerinin etkinleştirilip proteinlere dönüştürülmesinde belirgin farklılıklar buldular. İnsan ve şempanze beynindeki gen ve protein etkinliklerinde önemli farklılıklar yaşanmasına rağmen, diğer beden dokularında bu farklılıklara rastlanmamış. Bu konuda nicelik, nitelikten daha önemli bir rol oynamakta. Belirgin farklılıklar gen ve protein yapılarından çok, etkinliklerde ortaya çıkıyor.

Araştırmacılar doğal yoldan ölen şempanze, makak ve insanlara ait dokuları ama özellikle de RNA şifrelerini incelediler. RNA, bilindiği gibi, DNA’nın bilgisini bedene ileten DNA kopyası. RNA şifresinde genetik bilgiler ve proteinlerin üretimi okunabiliyor. RNA şifrelerinin çokluğu aynı zamanda gen etkinliğini belirlemekte.

Araştırmacılara göre şempanze ve insanın karaciğer ve kan hücreleri (lökositler) etkinlikleri şempanze ve makaklardakinden daha fazla benzerlik taşımakta. Bu da insan ve şempanze arasındaki evrimsel akrabalıklara bağlanıyor.

Fakat beyindeki durum biraz daha farklı. Araştırmacılar burada insan ve şempanze arasında belirgin farklılıklar saptadılar. Şempanzedeki genlerin etkinlik derecesi insandan çok makaklara yakın. Beyindeki protein seviyesi ölçümlerinde de araştırmacılar aynı sonuçlara ulaştılar. Veriler, gen etkinliğinin insan evriminde en benzer türü olan şempanzeye oranla daha hızlı değiştiğini gösteriyor.