Gila BENMAYOR

International Herald Tribune tarafından organize edilen ‘‘Türkiye: Yeni dinamizm, yeni fırsat’’ toplantısı için İstanbul'a gelen Clinton ekibinin en parlak isimlerinden James Rubin'e göre, Türkiye'nin Irak operasyonuna vereceği destek ABD nezdindeki en etkili lobi olacak. ABD Dışişleri Bakanlığı eski sözcüsü Rubin'le 24 saatliğine geldiği İstanbul'da konuştuk.

11 Eylül'den sonra özellikle ABD, Türkiye'nin laik ve modern bir Müslüman ülke olarak rolünü vurgulamaya başladı. Neden bunu vurgulamak ihtiyacını hissetti?

- ABD'ye hedef olan Hindu terörizmi, Katolik terörizmi değil, fanatik İslam terörizmiydi. Kendisini terörle ifade eden köktendinci İslam'dı. İşte bu bağlamda, Türkiye Soğuk Savaş'tan sonra yolunu bulmaya çalışan Orta Asya cumhuriyetleri için mükemmel bir örnek teşkil edebilir. Özbekistan, Kazakistan, Tacikistan, İran ya da Afganistan modelini seçmeleri korkunç olur.

Türkiye modeli sadece bu ülkelere mi örnek olabilir?

- İslam Dünyası çok boyutlu. Bu bölgede İslam'ın ve toleransın bir arada uyumlu bir şekilde yaşayabileceğini kanıtlayan tek ülke Türkiye. Endonezya da var ama o bu bölgenin dışında. Irak diktatörlüğün pençesinde, Suriye'de durum biraz daha iyi olsa da farklı değil. Günün birinde, iyi yönetilen, özgür bir Irak'ın Türkiye ile birlikte, Arap dünyasına, İslam'la toleransın birlikte varolabilecekleri mesajını göndermelerini isterim.

AB ÜYELİĞİNE DESTEK

Sizce ABD neden hedef seçildi.

- Çünkü saldıran fanatiklerin kafasında, ABD'nin Suudi Arabistan ve Mısır'da iktidardaki elit grubu desteklediğimiz inancı hakimdi. Bizden nefret ediyorlardı. Hem Suudi Arabistan, hem Mısır'daki iktidar kavgasına angaje olmuşlardı.

11 Eylül'den sonra Washington, Suudi Arabistan politikasını gözden geçirmeyi düşünmedi mi?

- Gerçek şu ki, Suudi Arabistan'ın demokratikleşmesi için daha fazlasını yapabilirdik. Toplumların temel özgürlükleri için nasıl Doğu Avrupa'da çalıştıysak, aynısını Suudi Arabistan'da yapabilirdik.

Başkan Clinton ve ekibi Türkiye'nin AB üyeliği için çaba gösterdi. Bush aynı ilgiliyi gösteriyor mu?

- Clinton'ın bizzat bu iş için uğraştığı doğru. Ancak bu Türkiye'nin stratejik önemi nedeniyle Savunma Bakanlığı'nın, Türkiye'nin Avrupa'nın bir parçası olarak kabul edilmesinin önemini kavrayan Dışişleri Bakanlığı'nın da politikasıydı aynı zamanda. Yeni bir başkanla bu politika değişmez. Yani Bush yönetimi de AB üyeliğini destekliyor.

Avrupa'dan bakınca üyelik nasıl görünüyor?

- Yaşadığım süre içinde Türkiye'nin üyeliğini göreceğime eminim. Ama unutmayın ki henüz çok gencim.

ABD'ye dönersek, Türkiye'nin imajı nasıl son zamanlarda?

- Başkan Bush, teröre karşı mücadelede sağladığı destekten ötürü Türkiye'ye son derece minnettar.

Peki sokaktaki Amerikalı ne düşünüyor?

- Sokaktaki Amerikalı, Irak operasyonunda Türkiye'nin oynayacağı rolün farkında. Ancak, sizin Ortadoğu ya da AB üyeliğiyle ilgili sorularınızı pek yanıtlayamaz. Bir de şu var: Bazı filmlerin Amerikan halkı üzerinde hálá etkisi olduğuna inanıyorum.

Yani hala Geceyarısı Ekspresi'nden mi söz ediyorsunuz?

- O ve onun gibi fimler. Türkiye'deki insan haklarıyla ilgili insanların kafalarında soru işaretleri var.

IRAK OPERASYONU

Demek ki Amerikan kamuoyunda Türkiye'nin hala bir imaj sorunu var. Lobiciliğimiz zayıf kalıyor galiba?

- Sorun şu: Türkiye ABD'nin de çıkarı olduğu bazı işlerden fazla söz etmek istemiyor. ABD günün birinde Irak operasyonuna girişirse ve bunun için Türkiye'nin desteğini alırsa en iyi lobi bu olur.

Körfez Savaşı'nda destek sağladı zaten. Bedeli de hayli ağır oldu.

- O zaman ABD'nin arkasında tüm Arap ülkeleri vardı. Bu kez Irak operasyonu bu kadar popüler olmayacak. Suudi Arabistan, Mısır askerleri olmayacak. Bu yüzden Türkiye'nin desteği son derece önemli ABD'nin gözünde.

Operasyon yakında galiba.

- Görünüşte bu yaz olmayacak, yeterli işaretler yok henüz.


KAPALIÇARŞI VE hamam keyfi


Kemal Derviş'in The Banker Dergisi'nin ‘En İyi Ekonomi Bakanı’ ödülünü aldığı gece bir konuşma yapan, ertesi gün ise ‘Türkiye: Yeni dinamizm, yeni fırsat’ toplantısında görüşlerini dile getiren Rubin, İstanbul turuna da çıktı. Yerebatan Sarayı'nı ve Kapalıçarşı'yı gezen Rubin, yemekten sonra Çırağan Oteli'ne döndü. Karısı, CNN'in ünlü savaş muhabiri Christiane Amanpour'un tavsiyesi üzerine de Çırağan Oteli'nde Türk hamamının keyfini çıkarttı.


İkinci fedakárlığı karım yapacak

Clinton yönetimi'ndeki görevinizi yeni doğan bebeğiniz yüzünden bıraktığınıza ilişkin iddialar var.

- Görevimin bitmesine altı ay vardı. Bu arada karım Christiane Amanpour'un işleri dolayısıyla Londra-Washington arasında mekik dokuyorduk. Bu başta eğlenceli olsa da, sonunda insan yolculuklardan sıkılıyor. Ayrıca yeni doğan bebeğimizin hiç olmazsa birimize ihtiyacı olduğunu düşündük. Karım çok yoğun çalışıyordu, benim de tempom çok ağırdı ve deyim yerindeyse pilim bitmişti. İkimizden biri fedakarlık yapacaktı, neticede ben yaptım. Gelecek sefer, benim ihtiyacım olduğu zaman aynı fedakarlığı karım yapacak.