Meclis, AB'ye uyum kapsamında 2'nci değişikliği de kabul etti. Yeni düzenlemeyle AİHM'nin Türkiye aleyhine para cezalarını bundan sorumlu kişiler ödeyecek.

Görüşmeler sırasında SP'lilerin tüm engelleme çabalarına rağmen Genel Kurul'dan geçirilen yasa değişiklikleri, Cumhurbaşkanı Sezer tarafından onaylanacak.

Avrupa Birliği'ne uyum kapsamında TBMM önemli bir yasayı daha kabul etti. Genel Kurul'da önceki akşam görüşülen Uyum yasası SP'lilerin engelleme çabalarına rağmen kabul edildi. İşkenceyle mücadele kapsamında getirilen yeni düzenlemeyle de, ‘‘Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin işkence ve kötü muamele nedeniyle Türkiye aleyhinde verdiği para cezalarının, sorumlu memurlardan alınması’’ hükmü getirildi.

İki bakanın Medeni Kanun ile uluslararası sözleşmelere aykırı bulduğu bir önergenin, iktidar partilerinin oylarıyla kabul edilmesiyle dernek kurma yaşı, 18 yaşla sınırlandı. Meclis Başkanvekili Ali Ilıksoy ile SP'liler arasında sert tartışmalara da yol açan yasanın ‘dernek kuruculuğu’ ile ilgili hükmü görüşülürken ilginç gelişmeler yaşandı. Yasada dernek kurma yeterliliği Medeni Kanun ile uluslararası sözleşmelere paralel olarak ‘fiil ehliyetine sahip olma’ olarak belirlenmişti. Bu hüküm kabul edilseydi, 15 yaşındaki kişilerin de mahkemeye başvurup, dernek kurması mümkün olacaktı. Ancak bu hüküm görüşülürken Adalet Komisyonu Başkanı Emin Karaa tarafından sürpriz bir önerge verildi. Hazırlayıcılarının bile savunmadığı bu önerge, kulisleri karıştırdı. MHP'liler önergeyi şiddetle savunarak, kabul edilmesi yönünde kulis yaptı. Adalet Bakanı Hikmet Sami Türk, önergenin hem yeni değiştirilen Medeni Kanun'a, hem de uluslararası sözleşmelere aykırı olduğunu bildirdi. İnsan Haklarından Sorumlu Devlet Bakanı Nejat Arseven de devreye girerek önerge aleyhinde çalışma yaptı. Oylamada da, dernek kurma hakkını kullanabilmek için ‘18 yaşını doldurmuş olma’ zorunluluğu getirildi.

Yasa değişiklikleri, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer tarafından onaylandıktan sonra yürürlüğe girecek.


‘Uyum’un getirdiği


KAYMAKAMLIĞA VEKALET

Kaymakamlıklara sadece mülki idare amirliği hizmetleri sınıfından olanlar vekalet edecek. Böylece jandarma subaylarının vekalet yolu kapatılacak.

BASIN YASASI

Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü, cumhuriyetin temel ilkeleri, milli güvenlik, Atatürk'ü Koruma Kanunu ve devrim kanunları aleyhine işlenmiş suçtan dolayı mevkutenin basımında kullanılan alet ve makinaların müsaderesine karar verilebilecek.

CEZA İNDİRİMİ

Suç teşkil eden yazının yayımlandığı mevkutenin kapatılma süresinin üst sınırı 30 günden 15 güne indirilecek. Kapatılma kararına uyulmaması veya başka bir isim altında yayına devam edilmesi halinde de 6 aya kadar olan hapis cezasının üst sınırı 3 aya indirilirken, para cezası da kaldırılacak.

KAPATMA YERİNE PARA

Siyasi partiler, kapatılmak yerine devlet yardımından kısmen veya tamamen mahrum bırakılacak. Yardımın ödenmiş olması halinde, bu miktar Hazine'ye iade edilecek.

BÖLÜCÜ DERNEĞE YASAK

18 yaşını doldurmuş ve fiil ehliyetine sahip herkes izin almadan dernek kurma hakkına sahip olacak. 312'den ceza alanlar, 5 yıl süreyle dernek kurucusu olamayacaklar.

TÜRKÇE ZORUNLULUĞU

Kapatılmış parti veya sendika ile yasak bir örgüt adı altında veya amblemi ile dernek kurulmasısına izin verilmeyecek. Dernekler, Türkçe kullanmak zorunda olacaklar.

ÖĞRENCİLERE ÖZGÜRLÜK

Yüksek öğrenim öğrencilerine ancak eğitim faaliyet ve gereksinimleri ile sınırlı dernek kurma hakkı verilecek.

GÖSTERİ HAKKI

Toplantı ve gösterilerin izin almaksızın yapılmasına olanak tanınırken, bunları düzenleyecek kurullarda görev alacak kişilerde aranan 21 yaş sınırı 18'e indirilecek.

İZİN VE ENGELLEME

Toplantı ve gösteri düzenlemek için o il sınırı içinde yaşama zorunluluğu aranmayacak.

OHAL'DE GÖSTERİ

OHAL Valisi'nin toplantı ve gösteri yürüyüşlerini yasaklama yetkisi olmayacak.

KALDIRILAN HÜKÜMLER

Basın Kanunu'nun, yasaklanmış bir dille yayın yapılması halinde sorumlu müdürler ile yayınlatanların hakkındaki cezaların para cezasına çevrilmeyip ilgililerin gözaltında tutulmasına ilişkin hükmü.

DGM'de sanık-avukat görüşmesindeki sınırlama.

Derneklerin uluslararası faaliyet yasağı.

Dernek, vakıf, sendika, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının amaçları dışında toplantı ve gösteri yüşüyüşü düzenlemelerine ilişkin yasak.