Otomativ Sanayi Derneği Başkanı Ali İhsan İlkbahar, ‘‘Sabancı, Toyota üretimini bırakmakla akıllı bir şekilde kárlı olmayan işten çekildi. 100 bin adet üretim için kurulan fabrika, bu yıl 1019 otomobil üretti. Bu yatırım kárlı olmaktan çıktı’’ dedi. Hükümetin Toyota'ya verdiği sözleri tutmadığını belirten İlkbahar, ‘‘Diğer otomotiv şirketlerine de dikkat’’ dedi.

Otomativ Sanayii Derneği (OSD) Başkanı Ali İhsan İlkbahar, Sabancı Holding'in otomobil üretiminden çekilerek, Toyota'daki hisselerini Japon Toyota Motor Corporation'a (TMC) satmasını, pazardaki daralmaya bağladı. Sabancı'nın hisselerini satarak, akılcı bir şekilde kárlı olmayan bir işten çekildiğini belirten İlkbahar, pazarda yaşanan olumsuzlukların ortaklar arasında itilaflara yol açtığını kaydetti. Otomotiv firmalarının global firmalar olduğunu, ortaklıkların yürümesinin kolay olmadığına değinen İlkbahar, Toyota'da yaşanan bu son gelişmelerin Türkiye'deki diğer otomotiv firmalarında da yaşanacağı mesajını verdi.

Sabancı ve Japon Toyota'nın Türkiye pazarını düşünerek, Türkiye'de ortak yatırım yaptığını anlatan İlkbahar, şöyle devam etti: ‘‘1991-1993 yıllarında, 2000 yılında Türk otomotiv pazarının 1 milyon adetlik büyüklüğe ulaşacağı düşünülüyordu. Bu dönemde Türkiye'de iki ana üretici vardı ve pazar ithalata kapalıydı. Toyota hesaplarını bu şekilde yaparak, 100 bin adetlik pazar almak için Türkiye'ye geldi. Üretime geçtiği yıl 1994 kriziyle birlikte pazar 550 bin adetten 250 bin adete geriledi. Ancak hükümet, yeni üreticilere teşvikler verdi. Türkiye'de üretim yapanların sayısı çoğaldı. Ardından, 1996 yılında Gümrük Birliği'ne geçişle birlikte, kapılar ithal otomobillere açıldı. Sonuçta yerli üreticilere birşey kalmadı. O dönemde 200 bin otomobil üreten Tofaş, 170 bin üretim yapan Renault'a bile pazar kalmadı. Kapasitelerini dolduramaz hale geldiler.’’

8 AYDA BİN OTOMOBİL

Türkiye'ye büyük ümitlerle gelen Toyota'nın Adapazarı tesislerinde kapasitesini dolduramadığını belirten İlkbahar, 1999 yılında 9 bin adet, 2000 yılında 15 bin adet üretim yapabilen Toyota'nın bu yılın 8 ayındaki üretiminin sadece 1019 adet olduğunun altını çizdi. Toyota için Türkiye'deki yatırımının kárlı olmaktan çıktığını ifade eden İlkbahar, Japonlara verilen yatırım teşvikleriyle ilgili sözlerin de yerine getirilmediğini söyledi.

İlkbahar, şöyle konuştu: ‘‘Bu arada Japonlara verilen sözler de yerine getirilmedi. Yatırıma verilen teşvik, yabancı sermayeyi Türkiye'ye çekiyor. Toyota'da bundan yararlanmak istedi. Bu teşvik, yatırımdan dolayı büyük borca giren firmaya verilen bir destek niteliğinde. Ancak verilen yatırım indirimi, önce yüzde 10'luk stopaj, daha sonra ise 20'lik stopajla geri alındı. Teşvik uygulaması pratikte ortadan kalktı.’’

Teşvikler konusunda yaşanan bu olumsuzlukların, Türkiye'ye olan güveni de sarstığını belirten İlkbahar, yabancı sermayenin gelmesi için önce güven gerektiğini kaydetti.

Yüzde 25’i Toyota’ya 49 milyon dolara sattı

Sabancı Holding, Toyota Otomotiv'deki son yüzde 25 hissesini, Toyota Motor Corporation'a 49 milyon 198 bin 595 dolar bedelle sattığını açıkladı.

Hacı Ömer Sabancı Holding'den İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'na gönderilen açıklamada, önceki gün yapılan Yönetim Kurulu toplantısında, portföyde bulunan Toyota Sabancı Otomotiv Sanayi Türkiye A.Ş.'ye ait 1 trilyon 349 milyar 790 milyon lira nominal değerdeki hisse senetlerinin tamamının, Toyota Motor Corporation'a satılmasına karar verildiği bildirildi.

Satışın dün gerçekleştirildiği ve hisse satış bedeli 49 milyon 198 bin 595 doların tahsil edildiği belirtilen açıklamada, hisse satışından oluşan 73 trilyon 628 milyar 640 milyon 358 bin 102 lira kazancın, şirket sermayesine ilave edileceği kaydedildi.

Hisse satışıyla, Toyota üretim şirketinde Sabancı Holding'in hissesinin kalmadığı vurgulanan açıklamada, Toyotasa Toyota-Sabancı Pazarlama ve Satış A.Ş'de ise yüzde 65 hisse bulunduğu hatırlatıldı. Sabancı Holding açıklamasında, ‘‘Şirketimiz, pazarlama şirketinde Toyota Motor Corporation ve Mitsui ile ortak olmaya devam etmektedir. Adapazarı fabrikasının Toyota üretim üssü olmasıyla, pazarlama şirketinin faaliyetleri artarak sürecektir’’ denildi.

Sabancı: Ülke çıkarı için Toyota'dan çekildik

Sabancı Holding'in otomobil üretiminden çekilmesinin krizle ilgili olmadığı belirtilen açıklamada, şunlar dile getirildi: ‘‘Dünya ve Türkiye gelişmelerini çok yakından izleyen Sabancı Holding, bazı iş kollarından çıkıp katma değeri ve Sabancı katkısının yüksek olduğu yeni iş alanlarına girme konusunu sürekli olarak gündeminde tutan bir davranış ve strateji içindedir. Bu görüş ve stratejiden hareketle Sabancı Holding Toyotasa üretim tesislerindeki hisselerini Toyota Motor Corporation'a devretmiştir. Bu devir, yaşanan krizle irtibatlı olmayıp Sabancı stratejileri ve ülke çıkarları gözönünde tutularak alınmış ve uygulanmış bir karardır.’’

Adapazarı tesislerinin 1994 yılında üretime başladığı belirtilen açıklamada, tesis kapasitesinin 2000'li yıllarda otomobil satışlarının 800 bin adete ulaşacağı öngörülerek kurulduğu belirtildi.

Açıklamada şöyle denildi: ‘‘Dünya otomotiv sektöründeki hızlanan globalleşme sonucunda üretimin konsoladisyonu, gerekse Türkiye otomobil pazarının öngörüldüğü şekilde gelişememesi Türk otomotiv sektörünü ve Toyotasa'yı olumsuz etkiledi. Mevcut 700 bin adet/yıl otomobil üretim kapasitesine sahip olan Türkiye'de 2001 yılında 120 bin adet otomobil satılacağı ve bunun da yaklaşık yüzde 50'sinin ithal otomobil olduğu gözönüne tutulursa, Adapazarı üretim tesislerinin TMC global zinciri içinde bir üretim ve ihracat üssü haline getirilmesi; model başına üretimin yükseltilmesi; yerlileştirme oranının artırılarak maliyetlerin azaltılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Toyotasa Adapazarı tesisleri, bir taraftan TMC'nın teknolojisiyle Türk pazarına kaliteli ve ekonomik ürünler sunmaya devam ederken, diğer taraftan Avrupa'ya 100 bin adet otomobil ihraç ederecek, Türk ekonomisine istihdam ve döviz girdisi gibi ciddi katkılarda bulunacak.’’