Dr. Birol, Rusya'nın dünya ülkelerinde nükleer atıkları Türk boğazlarından geçirerek saklama projesiyle ilgili olarak yaptığı açıklamada, nükleer tesislerde kullanılan yüksek seviyeli radyoaktiviteli yakıtların kullanımı sonunda ortaya çıkan atıkların yeniden işleme tabi tutulduğu ve içindeki stratejik öneme sahip maddelerin (plutonyum 238) alınarak, başka reaktörler için yakıt elde edildiğini söyledi.
Rusya'nın Avrupa Birliği ülkelerinden nükleer yakıt aldığı konusunda bilgiye sahip olmadıklarını söyleyen Dr. Birol, "Bu yakıtlar alınmışsa, kullanılmış yakıtlardır, ancak içinde stratejik öneme sahip maddeler bulunması nedeniyle radyoaktiviteleri yüksektir" dedi.
Avrupa'da nükleer santrallarda kullanılan yakıtların çoğunun ABD menşeli olduğunun bilindiğini kaydeden Dr. Birol, "ABD menşeli yakıtların Ruslar'a satılacağını da tahmin etmiyoruz. Bu yakıtların içindeki stratejik öneme sahip madde işlenmek kaydıyla yakıtlardan çekilip alınabilir. Rusya, olsa olsa eski SSCB zamanında Doğu Avrupa ülkelerinde kurulmuş nükleer santrallardan çıkmış yakıtları alabilir" diye konuştu.
Dr. Birol, Rusya'nın Doğu Avrupa ülkelerinden alacağı atıkları Türk boğazları yerine doğrudan doğruya nehirler yoluyla Karadeniz'e buradan da limanlar veya karayoluyla ülkesine taşıyabileceğini söyledi.=
NÜKLEER ATIKLAR ÖZEL OLARAK PAKETLENİYOR
TAEK Başkanvekili Dr. Birol, nükleer atık taşıyan gemilerin Türk boğazlarından geçişinin önlenmesinin çok zor olduğunu ifade ederek, "Montrö Anlaşması'na göre, boğazlar uluslararası su yolu sayılıyor. Nasıl tonlarca petrol taşıyan tankerlerin geçişine mani olamıyorsak, bu gemilerin geçişini de önlemek zor" dedi.
Görev verilmesi halinde Türk boğazlarından geçecek nükleer atık taşıyan gemileri, limanlarda veya deniz üzerinde kontrol edebilecek teknolojiye sahip olduklarını bildiren Dr. Birol, şöyle devam etti:
"Radyoaktif maddelerin taşınımı konusunda uluslararası kabul edilen bir takım standartlar var. Örneğin suya girdiği zaman erimeyecek, sızıntı yapmayacak şekilde özel bir şekilde paketlenir. Bu paketlerin üstünde veya bir metre seviyesinde radyasyon ölçümü yapabiliriz. Paketin gözle dayanıklılığını tahmin edebiliriz. Paketin çeşitli noktalarından özel kağıtlarla örnek alarak sızıntı veya bulaşma var mı?... diye bakarız."
TEHLİKE RİSKİ
Dr. Erdener Birol, petrol taşıyan bir tankerin Türk boğazlarında yaratacağı tehlike riskinin nükleer madde taşıyan bir gemiye göre daha fazla olduğuna dikkati çekerek, şunları söyledi:
"Herşeyin bir riski var. Önemli olan riski kabul edilebilir seviyeye indirmek. Oysa petrol yüklü büyük bir tankerin kaza yapması halinde petrolün denize yayılması, yanması ve hasara yol açması durumu var. Kuralına uygun şekilde hazırlanmış bir radyoaktif madde taşıyan geminin batması halinde bile hemen karşılaşacağınız bir riskiniz yok. Özel olarak paketlenmiş bu maddelerin suya düşmesi halinde bile tekrar çıkartabilirsiniz. Ancak sızma olursa radyoaktif madde yayılabilir ve canlılar üzerinde birikme yapabilir. Bu nedenle uluslararası nükleer madde taşımacılığına uygun şekilde hazırlanan atıkları taşıyan bir geminin kaza yapma durumunda, radyoaktif madde yayılma ihtimali çok az. Dünyada bu anlamda bir kaza meydana gelmedi."
