ASYA ve Rusya Krizleri'nden sonra Amerikan Merkez Bankası (FED) bankalara uyguladığı faizi yedi kez artırdı. Her defasında Amerikan ekonomisinin çok ısındığı ve enflasyonist baskıların arttığı söylendi.

Salı ve çarşamba günleri FED olağan toplantılarını yaptı. Şimdilik faizleri artırmama kararı aldı. Yine de, enflasyonist baskıların devam ettiği vurgulandı.

FED'in faizi yıllık yüzde 6.5 düzeyinde. Piyasalar bu oranın önümüzdeki bir yıl içinde yüzde 7.5 seviyesine kadar yükseltilebileceğini bekliyorlar.

FED bankaları daha pahalıya fonladıkça ekonomideki diğer faizler de doğal olarak artıyor. Örneğin, Amerikan Hazinesi daha pahalıya borçlanmaya başlıyor. Bankaların kendi aralarındaki (interbank) borçlanmalarında faiz, LİBOR artıyor.

DOLAR BORÇLARI

Amerikan Doları üzerinden borçlanmalarda faizler genellikle ya LİBOR'a ya da ABD Hazinesi'nin çıkardığı belli bir vadedeki borçlanma senedinin faizine endekslenir. Borçlananın risk profiline göre, referans faizin üzerine bir marj konur.

FED faizleri artırdıkça, Türkiye'nin de dolar üzerinden olan dış borçlarının faizleri artıyor. Daha iki yıl evvel, FED'in faizi yüzde 5'in altındaydı. Aradan geçen sürede, FED faizini iki puandan fazla artırdı.

Dış borçlarımızın toplamı yaklaşık 100 milyar dolar. Dolar üzerinden olan borçlarımız da 40 milyar dolar civarında. O halde, dolar üzerinden olan dış borçlarımıza ödediğimiz faizler son iki yılda yıllık bazda bir milyar dolara yakın arttı.

FED'in faizini artırmaması dış borçlarımıza ödediğimiz faizlerin daha da artmasını önleyecek. Bu iyi bir gelişme.

Dolar faizleri yalnızca dış borçlarımızın maliyetini etkilemiyor. Dolar faizlerinin artması yurtiçindeki faizlerin de artmasına neden oluyor. TL. yatırımcıları dolar faizinin üzerinde kendilerince kabul edilebilecek bir marj istiyorlar.

Döviz kurlarının yavaşlaması TL. bazında dolar yatırımlarının getirisini düşürdüğünden yurtiçindeki faizler de düştü. Fakat, dolar faizlerinin artması yatırımcıları TL'de tutabilmek için TL. faizlerinin de artmasına neden olacaktır.

Bazı makro ekonomik sorunlarımıza çözüm bulmak için TL. faizlerinin az da olsa artması gerekmektedir. Fakat, TL. faizlerinin dolar faizleri nedeniyle artması sorunlarımıza bir çözüm olmaz. Aksine, sorunlarımızı daha da ağırlaştırabilir.

BİR TAHMİN

Önümüzdeki aylarda da FED bir faiz artışına gitmeyebilir. Enflasyonda bir kıpırdanma yok. Büyümede de bir azalma eğilimi görülüyor. Bu eğilimler devam ettiği takdirde, FED faizlerle oynamayabilir.

FED faiz artırdıkça ABD Doları'nın değer kazanması olasılığı da bir başka sorun. Doların Avrupa paralarına karşı daha da fazla değer kazanması ne ABD ne de Avrupa açısından fazla istenilen bir durum değil.